کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران

اقليم آب و هوايي در ايران متنوع بوده و داراي آب و هوايي متفاوت در نقاط مختلف است . به طوريكه در نقاط خشك و گرم - كه وسعت زيادي از كشور را تشكيل مي دهد - در فصل تابستان درجه حرارت از 34 تا 50 درجه سانتيگراد (93 تا 122 درجه فارنهايت) متغير است و بارندگيها نيز در قسمت اعظم كشور كه جزو مناطق خشك و نيمه خشك مي باشد ، محدود به دوره كوتاه زمستان و اوايل بهار آن هم به ميزان كم است در نقاط ديگر مانند قسمت شمالي كوههاي البرز داراي باران نسبتاً كافي براي كشاورزي مي باشد . در قسمت شمالي فلات مركزي ايران متوسط بارندگي ساليانه حدود 220 ميلي متر است . در حاليكه اين مقدار در قسمت جنوبي و جنوب شرقي به حدود 120 ميلي متر تقليل مي يابد. به عنوان مثال از مساحت كل كشور حدود 13 درصد كمتر از 100 ميلي متر بارندگي و 61 درصد بين 100 تا 250 ميلي متر و 17 درصد بين 250 تا 500 ميلي متر و 8 درصد بين 500 تا 1000 ميلي متر و يك درصد بيش از 1000 ميلي متر بارندگي دارند . پس در كشور ما تقريباً سه اقليم آب و هوايي غالب وجود دارد كه قسمت اعظم آن به وسعت 74 درصد يعني سه چهارم مساحت آن داراي اختصاصات آب و هوايي خشك و نيمه خشك با بارندگي كمتر از 250 ميليمتر و قسمت ديگر به وسعت 17 درصد داراي بارندگي نسبتاً متوسط بين 250 تا 500 ميلي متر جزو مناطق معتدل است و بقيه مساحت آن حدود 9 درصد با بارندگي بيش از 500 ميلي متر جزو مناطق مرطوب ايران محسوب مي شود .
پس شرايط جوي و ميزان بارندگي ايجاب مي نمايد كه در بخش وسيعي از مملكت ، براي كشت انواع محصولات زراعي آبياري انجام شود و به لحاظ همين اختلاف در اقليم هاي آب و هوايي، شيوه هاي كشت و انواع آنها و همچنين نوع آبياري با يكديگر فرق دارند. مثلاً در مازندران بيشتر نوع كشت شالي است و بيشتر منابع آب قابل استحصال اين منطقه براي آبياري شاليزارها به كار گرفته مي شود و تنها روش آبياري براي شالي ،كرتي با استغراق دائم زمين مي باشد . لذا براي بالابردن بازدهي آبياري بايد عواملي مانند ميزان تعرق گياه ، تبخير از سطح آزاد ، ميزان استغراق گياه و سرازيرشدن آب از مزرعه ، فرونشست عمقي آب در خاك نفوذ عمودي و نفوذ افقي و بالاخره تلفات انتقال آب تا آبگير مزرعه و شبكه توزيع مربوط به آن را مشخص نمود .


لذا براي افزايش بازدهي آبياري اقداماتي به شرح زير ضروري است :
1.     قطعه بندي و تسطيح اراضي و بهبود شيب اراضي با ماشين آلات و وسايل تسطيح ، همچنين بايد از كشت شالي در اراضي شيبدار و دامنه كوهها و همچنين سواحل دريا به دليل پرت زياد آب تا زماني كه اراضي مرغوب قابل كشت در دشت وجود دارد ،جلوگيري شود .
2.     پوشش كانالهاي آبرساني و انهار در مناطقي كه افت در مسير آبرساني مشهود است .
3.     كم نمودن نفوذ پذيري خاك بستر در صورتي كه نوع خاك سبك و دانه درشت باشد با افزايش رس و تحكيم آن ، در صورتي كه امكان پوشش بتوني به دليل هزينه زياد مقدور نباشد .
4.     از بين بردن پيچ و خمهاي كاناهاي سنتي و لايروبي انهار و پاك كردن عوامل كند كننده سرعت نظير : خارو خاشاك و علفهاي هرز و همچنين لايروبي و بهسازي شبكه زهكشها و اصلاح آب بندانها با بالابردن حجم ذخيره اي آنها
5.     احداث بندها و دريچه هاي تقسيم و بندهاي گابيوني با نصب دريچه و مقسم و اشل اندازه گيري .
6.     ايجاد انگيزه براي بالابردن بازدهي آبياري در كشاورزان .
7.     اصلاح و تغيير روشهاي آبياري سنتي به سيستم آبياري تحت فشار براي ساير محصولات كشاورزي .
8.     تهيه و تدوين برنامه گردش آب و اعمال مديريت بهينه توزيع در بهره برداري از تأسيسات مربوطه . چون بر خلاف روش آبياري تحت فشار ، سيستمهاي آبياري سطحي مستلزم يك كار مديريتي و نظارت دقيق در توزيع صحيح است تا يك كار سرمايه گذاري . هرچند كشاورزان با اين روش به تجربه آشنايي دارند ليكن پيشرفتهاي علمي و انتقال دانش فني در زمينه بالابردن بازدهي آبياري به كشاورزان انتقال نيافته است .

9.     تدوين برنامه و اجراي طرح جامع آموزش و ترويج كشاورزي .
1-9 - مشخص نمودن نوع و بافت خاك هر منطقه و ميزان نفوذ پذيري آن .
2-9 - مقدار آب مود نياز براي هر هكتار و كيفيت آن در منطقه جهت هر نوع گياه .
3-9- نياز آبي گياه در طي مراحل رشد و مشخص نمودن فواصل زمان آبياري براي هرگياه با توجه به آب و هواي هر منطقه .

4-9- مشخص نمودن انواع گياهان قابل كشت ( الگوي كشت) در هر منطقه با توجه به شرايط اقليمي و آب و خاك .
5-9- رعايت الگوي كشت توسط كشاورزان و تضمين خريد و فروش اين محصولات توسط ارگانهاي ذيربط دولتي .

آب یکی از گرانبهاترین منابع طبیعی موجود و متشکله زمین است.بدون وجود آب زندگی مفهوم خارجی نخواهد داشت.نه تنها زندگی انسان وابستگی بسیاری به آب دارد بلکه کلیه موجودات کره زمین من جمله حیوانات و جانوران و همچنین گیاهان و رشد هر یک مستلزم دسترسی به آب است.بحث و بررسی و تجزیه و تحلیل در زمینه ایستایی و جنبش آب مجموعه ای از دانش هیدرولیک ،هیدرولوژی و هیدرو ژئولوژیست که دامنه وسیعی در زمینه علوم تجربی دارد.
تعریف هیدرولوژی : هیدرولوژی عبارت است از علمی که مقادیر و تحولات مربوط به تهی شدن و پرشدن منابع آب را در سطوح مختلف زمین تحت قاعده و قوانین هیدرولیکی کنترل می نماید.
هیدرولوژی مربوط به حرکت و انتقال آب در میان هوا ،روی سطح زمین و در سراسر طبقات مختلف زمین است.لذا هیدرولوژی علمی است که رفتار فازهای مختلف را که به شکل سیکل و دوره های بسته عمل می نماید مورد بررسی قرار می دهد.بنابراین با آگاهی از علم هیدرولوژی میتوان در عملیات مربوط به کارهای آبی که از اهمیت خاص برخوردار است شرکت نموده و با اطمینان خاطر نسبت به اجرای طرح های آبی اقدام نمود.
با اشاره مختصری که در بالا به علم هیدرولوژی بیان شد می توان گفت آگاهی به داشتن علم هیدرولوژی مسائل زیر را که به صورت پرسش مطرح می شود را حل خواهد نمود:
1- آب یک شهر چگونه تامین می شود؟
2- آب یک کارخانه عظیم چگونه تامین می شود؟
3- یک پروژه آبیاری چگونه اجرا و آب مورد نیاز به چه ترتیب تامین می شود؟
4- با استفاده از منابع آب به چه صورت می توان به قدرت و انرژی مورد نیاز دست یافت؟
5- با استفاده از منابع آبهای سطحی چگونه می توان مسائل ملاحی را توجیه نمود؟
6- در طراحی سدها هیدرولوژی چه نقشی را ایفا می نماید؟
7- در طراحی سر ریز ها ،چگونگی آبهای رونده و سیلاب های ناگهانی هیدرولوژی موثر است؟
8- در طراحی تونل ها و خطوط انتقال آب عامل هیدرولوژی چگونه توجیه می گردد؟
9- بررسی سیلاب ها که اساس طراحی را تشکیل می دهد ، هیدرولوژی آبهای رونده ، بارش و بارندگی چه نقشی را بر عهده خواهد داشت؟
امروزه متخصصین و مهندسان مرتبط با این رشته توانسته اند نرم افزارهای زیادی را طراحی و تولید نمایند که محاسبات پروزه های مهم در ارتباط با علوم آب را به راحتی حل و مورد بررسی و تشریح قرار میدهند.برای اطلاع شما باید عرض کنم نزدیک به 170 نرم افزار و برنامه تخصصی در زمینه هیدرولوزی تا کنون تولید شده است که نشان از اهمیت و گستردگی این مبحث دارد.با توجه به این موضوع که دنیای امروز بر اساس فناوری اطلاعات و از طریق رایانه به انجام امور مهم و حیاتی می پردازد فراگیری نرم افزارهای کامپیوتری مختلف برای متخصصان هر رشته امری ضروری به نظر میرسد.البته در زمینه علوم آبی هنوز در مورد خیلی از این نرم افزارها هنوز منبع اموزشی که راهنمای کاربران باشد وجود ندارد که امیدوارم با تلاش دانشجویان مستعد ایرانی هر چه سریع تر آموزش این نرم افزار ها در اختیار علاقمندان قرار گیرد. در این راستا کمیته ملی آبیاری و زهکشی اقدام به تولید و نشر یک بسته نرم آفزاری مرتبط با آبیاری و زهکشی نموده است که در 7 لوح فشرده قرار گرفته است که می توانید این مجموعه را تهیه و استفاده نمایید.

تأمين آب عبارتست از در دسترس قراردادن يا فراهم بودن امكان استفاده از آب در نقطه تحويل مطابق سند ( پروانه ) صادره اعم از اينكه ميزان آب موجود استفاده بشود يا نشود

نظام بهره برداري عبارتست از يك سيستم اجتماعي كه با بهره گيري از دانش و تكنولوژي، از آب به منظور توليد محصولات كشاورزي استفاده مي نمايد .

نقطه تحويل آب محل و يادريچه اي است كه درآن نقطه آب از طرف شركت به مشترك يا تشكل هاي بهره برداري تحويل داده ميشود و وسايل اندازه گيري ( درصورت وجود ) درآن محل نصب مي گردد

حقابه عبارت از حق مصرف آبي است كه به موجب تبصره 1 ماده 18 قانون توزيع عادلانه آب براي ملك يا مالك آن تعيين شده باشد .

تشكلهاي بهره برداري   به مجموعه هاي سازمان يافته مصرف كنندگان آب كشاورزي كه جهت تحويل حجمي آب و توزيع بين مصرف كنندگان ذينفع تشكيل مي گردند تشكل هاي بهره بردراي گفته مي شود اين تشكلها درقالب      انجمن ها ، شركت هاي زراعي ، شركتهاي تعاوني توليد روستائي ، كشت و صنعت ها ، تعاوني ها ، اتحاديه ها و يلا ساير تشكلهاي آب بران و بهره برداران درمحل نقاط تحويل و يا برداشت آب متناسب با شرايط و وضعيت شبكه هاي آبياري از نظر آبگيري و نحوه استقرار اراضي كشاورزي ايجاد مي گردند.

دبي عبارتست از ميزان حجم آبي كه در واحد زمان از مقطع معيني از رودخانه ، كانال ، لوله عبور مي نمايد

سردهانه يا آبگير به مجموعه ساختمانها و تجهيزات هيدرومكانيكي طراحي شده براي انتقال آب از مبدأ به نقطه مصرف ، آبگير گفته مي شود .

ساماندهي رودخانه عبارتست از اقداماتي كه باعث ايجاد شرايط مطلوب ( درمورد پايداري ، انحنا و محل عبور ) در باره بالادست رودخانه مي گردند . اين اقدامات شامل استفاده از ديواره هاي حفاظتي ، آبشكن ها و حزاير پلكاني ميباشند.

ديواره هاي حفاظتي ديواره هاي بتني و يا گابيوني هستند كه دريك طرف يا دو طرف سازه براي محدود كردن جريان رودخانه دريك مجراي مناسب احداث مي گردند

آبشكن سازه هائي هستند كه درجهت عمود برجريان رودخانه از سواحل رودخانه به سمت داخل رودخانه توسعه مي يابند . و جهت هدايت جريان درطول يك ازه رودخانه و همچنين براي حفاظت ساحل يا انحراف مسير عمومي جريان ايجاد مي گردند

جزيره پلكاني جزيره اي است كه به طور مصنوعي در رودخانه ايجاد مي شود و ازنظر فرسايش با ايجاد پوشش سنگي درهمه كناره هاي آن حفاظت مي شود . اين جزاير مصنوعي در تركيب با تخليه كننده رسوب به دو هدف اصلي خدمت مي كند يكي توزيع جريان و ديگري ايجاد انحناي مطلوب

اراضي مستحدث زمينهائي كه در نتيجه پايين رفتن سطح آب يا هر نوع جريان آب دركرانه هاي دريا و درياچه ها و جزاير و يا درنتيجه پايين رفتن اب يا خشك شدن تالابها ظاهر و يا ايجاد مي شوند اراضي مستحدث ( يا مستحدثه ) ناميده مي شوند

حريم حريم ، آن قسمت از اراضي اطراف رودخانه ، مسيل ، نهر طبيعي يا سنتي ، مرداب و بركه هاي طبيعي است كه بلافاصله پس از بستر قراردارد و طبق مقررات و آئين نامه هاي مربوطه توسط وزارت نيرو با شركتهاي آب منطقه اي تعيين مي گردد

ايمني سد عبارتست از جلوگيري از رها شدگي غير قابل كنترل آب مخزن

سد ايمن سدي است كه سطح قابل قبولي از خطر خرابي را براي جامعه پايين دست فراهم آورد

ابزار دقيق دستگاهها و تجهيزاتي هستند كه درهنگام ساخت سد در نقاط حساس و مهم كه از پيش تعيين گرديده اند جهت ثبت پارامترهاي مورد نياز نصب مي گردند و آمار داده هاي ثبت شده آنها در دوران بهره برداري ، جهت رفتارسنجي سد بسيار لازم و ضروري مي باشد

مانيتورينگ مانيتورينگ ركن اصلي ايمني سدها مي باشد عبارتست از رفتارسنجي و به عبارت ديگر درك رفتارسد و شامل دو مرحله ميباشد : 1- بازرسي دوران چشمي و تخصيصي توسط پرسنل سد و مهندسين متخصص. 2- نظارت برعملكرد سد با استفاده از داده ها ي ابزار بندي

معرفی نرم افزار Hec-1
نام برنامه: Hec-1
سال تولید و version:
نسخه کامپیوتر بزرگ در سال 1973 و نسخه pc آن اولین بار در سال 1984 تولید شده است.
تولید کننده:مرکز مهندسی هیدرولوژِی وابسته به واحد مهندسی ارتش آمریکا .
فضای کاری و زبان برنامه: نسخه ps در محیط DOS و نسخه کامپیوترهای بزرگ در VM و VMS.
راهنمای استفاده (Manual) و help : راهنمای استفاده به زبان انگلیسی در دسترس است .
طبقه بندی هیدرولوژی کاربرد عام یا هدف :
مهندسی هیدرولوژی کاربرد خاص در منابع آب: شبیه سازی واکنش رواناب سطحی رودخانه در مقابل بارندگی روی حوزه آبریز با در نظر گرفتن پارامترهای هیدرولوژی و هیدرولیکی .
منابع دسترسی:
شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس ، دفتر برنامه ریزی مطالعات منابع آب شرکت تماب.
شرح مختصر:
این برنامه برای شبیه سازی رواناب سطحی رودخانه در اثر بارندگی در حوزه آبریز با در نظر گرفتن پارامترهای هیدرولوژیکی و هیدرولیکی مورد استفاده قرار می گیرد و رابطه روند بارندگی با رواناب را در درون حوزه آبریز شبیه سازی می کند و نتیجه را در هر نقطه مورد نظر محاسبه و هیدروگراف جریان را تعیین می نماید .
تواناییهای برنامه:
شبیه سازی رواناب در حوزه آبریز ، شبیه سازی رواناب از برف ، را تعیین می نماید . ایجاد هیدروگراف واحد و بهینه سازی پارامترهای تلفات ، بهینه سازی پارامترهای تلفات ، بهینه سازی پارامترهای روند سیلاب در رودخانه ، ترکیب موارد فوق ، تجزیه و تحلیل پارامترهای اطمینان هیدرو گراف در سد ها ، هیدروگراف های سیلاب همراه با زیر حوزه های مختلف جریان های متفاوت و کنترل سیلاب و بهینه سازی شکست سد از نظر حد اکثر جریان ، تجزیه و تحلیل سیستم آن . از این برنامه در مطالعات اکثر سدها و خصوصا طرح سد کرخه استفاده شده است .
تاریخچه نرم افزار:
بسته نرم افزاری HEC-1 برای نخستین بار در سال 1967 توسط Leo . R . Beard و سایر همکاران او در مرکز مهندسین هیدرولوژی امریکا (HEC) پایه ریزی شد . اولین ویرایش از HEC-1 در اکتبر سال 1968 چاپ شد و سپس برنامه گسترش پیدا کرد و دوباره در سال 1969 و 1970 منتشر شد . ویرایش نخست این برنامه از برنامه های مختلف کوچکتری تشکیل شده است که قبلا بطور مستقل راه اندازی شده اند . این برنامه های کوچک هنوز هم در مرکز HEC در دسترس می باشند . در سال 1973 ویرایش سال 1970 تغییر پیدا کرد و در این ویرایش روش های محاسباتی مورد استفاده در برنامه بدون تغییر باقی ماند ولی فرمتهای ورودی و خروجی پر معنی و خوانا برای برنامه انجام گرفت . در سال 1981 ویرایش جدیدی از ویرایش سال 1970 شد و قابلیت های محاسباتی شکست سد ( HEC-IDB ) وبهینه سازی طرح (HEC-IGS) و موج سینماتیکی (HEC-IKW) به برنامه اضافه شد . ویرایش ریز کامپیوتر (ویرایش PC) نرم افزار HEC-1 در تاریخ 1984 توسعه یافت . ویرایش pc (main frame) HEC-1 می باشد . به غیر از اینکه به دلیل محدودیت های کامپایلر و حافظه ریز کامپیوتر در آن زمان ، قابلیت های شبیه سازی هیرولوژیکی را همراه با سیستم ذخیره اطلاعات HEC یعنی DSS بازگو می کند . بسته کامل HEC-1 شامل سیستم ذخیره اطلاعات بوده و بر روی PC و ریز کامپیوتر HARRIS قابل دسترس است . نرم افزار HEC-1 با بسته DSS بروی سایر سیستم های کامپیوتری پشتیبانی نشده است . قابلیت DSS اجازه ذخیره و باز یابی اطلاعات را به سایر برنامه های کامپیوتری می دهد . قابلیتهای هیدرولوژیکی جدید شامل محاسبه نفوذ به روش گرین امپ و روند یابی سیلاب به روش سکینگهام کونج و وارد کردن خروجی های مخزن بر حسب زمان و راه حل عددی معادله موج سینماتیکی می باشد . روش روند یابی ماسکینگهام کونج ممکن است در محاسبات رواناب سطحی موج سینماتیکی و در جمع کننده اصلی (collector) و آبراهه اصلی (Main channels) استفاده شود.
کتابچه های بسته نرم افزاری HEC-1 :
بسته نرم افزاری HEC-1 دارای کتابچه های مختلفی است . نرم افزارهای سه کتابچه پشتیبان نرم افزار عبارتند از :
1-installation and Execution instruction for icrocomputer version of HEC-1
(آموزش نصب و اجرای ویرایش زیر کامپیوتر HEC-1)
2-Installation instruction for the device drivers
(آموزش نصب و راه اندازی وسیله)
3-Overview of display for the PC
(مروری بر برنامه Display روی PC ها)
حجم هر یک از این سه کتابچه پشتیبان نرم افزار کمتر از 10 صفحه است و اولین کتابچه پشتیبان شامل نیازهای سخت افزاری جهت اجرای برنامه و نحوه نصب نرم افزار و نحوه نصب آنها بروی سیستم و اینکه چطور آنها با برنامه Display و ننحوه اجرای آ« و مروری بر اکثر دستورات متوالی مورد استفاده است .
چهار کتابچه راهنمای استفاده از بسته نرم افزاری HEC-1 عبارتند از :
1-HEC-1 flood hydrology package
2-Coed, crops of engineers editor.
3-HEC DSS users guide and utility programs manuals
4-HEC-1 IN, interactive input developer for HEC-1
راهنمای استفاده شماره یک کتابچه اصلی است که شامل مفاهیم و متدلوژی و فرمت ورودی و خروجی مورد استفاده در HEC-1 می باشد. که حجم آن حدود 350 صفحه است.
راهنمای استفاده شماره 2 امکان استفاده از ویرایشگر صفحه کامل را در بسته نرم افزاری توضیح می دهد.
راهنمای استفده شماره 3 شامل کتابچه نوشته شده برای برنامه Display به همراه برنامه های پشتیبان HEC DSS که فعلا روی ریز کامپیوترها پیاده نشده می باشد.راهنمای استفاده شماره 4 تنها منبع اطلاعاتی نحوه استفاده HEC-1 می باشد و حجم آن 10 صفحه است.
قابلیت های برنامه:
A.شبیه سازی بارش-رواناب شامل:
1)بارندگی : هایتو گراف بارندگی ، بارندگی های تاریخی ، بارندگی های مصنوعی ، بارش برف و برفاب.
2) نفوذ و برگاب : روش تلفات اولیه ثابت و یکنواخت ، روش تلفات نمایی ، روش شماره منحنی SCS ، روش هولتن ، روش گرین – امپت ، ترکیب تلفات بارندگی و برفاب.
3)هیدروگراف واحد : روش پایه ، روش هیدروگراف واحد مصنوعی.
4)دبی پایه.
5)روند یابی سیل : روش نفوذ آبراهه ،ماسکینگهام ،روش مقادیر اجرایی(Working Rand) ،روش پالس اصلاح شده ، روش تراز و حجم مخزن ، روش متوسط - تاخیر(Average-Lag ) ، روش محاسبه ذخیره مخزن و تراز از طریق مقادیر ورودی و خروجی ، روش موج سینماتیکی ، ترکیب ماسکینگهام کونج و موج سینماتیکی.
6)انحراف
7)پمپاژ
B.کالیبراسیون پارامترها شامل :
1)پارامترهای هیدروگراف واحد و تلفات.
2)پارامترهای روند یابی.
C.آنالیز چند طرح و چند سیلاب.
D.آنالیز ایمنی سد.
E.شبیه سازی رابط بین مساحت و ارتفاع بارندگی.
F.آنالیز خسارات سیلاب.
G.بهینه سازی سیستم کنترل سیلاب.

قرار داشتن ايران در منطقه گرم و خشك موجب شده تا استحصال و بهره‌وري از آب شرب و سالم به موضوعي بسيار مهم در محافل تبديل شود.

در اساس آمارها مصرف آب در ايران حدود 90 تا 95 ميليارد متر مكعب است، اين موضوع به دليل پيش بيني گرم شدن زمين كه كاهش بارندگي در سال‌هاي آتي را در پي خواهد داشت به موازات‌ها با پديده هاي همچون رشد فزاينده بيابان‌هاي كويري و افزايش جمعيت مواجه هستيم لذا مجموعه اين عوامل موجب شده تا جمعيت كشور به آب شرب سالم و بيشتري نيازمند باشند، حتي برخي كارشناسان پيش بيني مي‌كنند در دهه‌هاي آتي ايران نيازمند 120 ميليارد متر معكب آب خواهد شد.

متاسفانه در حال حاضر بيش از 90 درصد از آب‌هاي كشور در بخش كشاورزي به مصرف مي‌رسد آن هم با راندمان حدود 35 درصدي كه خود نياز به بازنگري اساسي دارد. به عنوان مثال در سه دهه اخير بسياري از روستانشين‌هاي ما به علت خشكسالي‌هاي پياپي مجبور به ترك روستاهاي خود شده‌اند. بسياري از جنگل‌هاي ما در برخي قسمت‌ها از جمله استان گلستان به شدت آسيب ديده‌اند و موجب شده كه در 5 سال اخير 4 سال آن در مرداد ماه در اين بخش سيل‌هاي وحشتناكي جاري شود.

البته در سال‌هاي اخير برخي آمارها حاكي از اينست كه حدود 600 تا 620 هزار هكتار از اراضي زهداري شده‌اند كه به علت كمبود بودجه متوقف شده‌اند. اين در حاليست كه در كشورهاي توسعه يافته به بحث اتلاف آب در مزارع اهميت خاصي قائلند و يارانه‌هاي قابل توجهي به آن اختصاص مي‌دهند.

اتلاف آب در بخش كشاورزي متشكل از سيستم آبگيري، انتقال و توزيع و انتشار آن در مزارع كشاورزي محسوب مي‌شود.

اين در حاليست كه متاسفانه در كشورما، روش‌هاي آبياري همچنان سنتي است و تلاش جدي در خصوص آبياري باراني، تحت فشار، قطره‌اي متناسب با وخامت موضوع كم آّي و خشكسالي ديده نمي‌شود.

بايد اذعان داشت راندمان آبياري باراني بيش از 70 درصد است اين در حاليست كه اگر تغيير آبياري در كشور رخ دهد موجبات صرفه‌جويي چند ميليارد متر مكعبي خواهد شد. ضمن آنكه اجراي آن موجب مي‌شود  تا بهره‌وري به چندين برابر مي‌رسد.

كشاورزان ما مهمترين موانع پيش روي خود را سخت‌گيري‌هاي برخي بانك‌ها، استاني شدن اعتبارات و نبود يارانه مناسب عنوان مي‌كنند.

اين در حاليست كه در برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي «ماده 17 آن دولت مكلف شده« نظر به جايگاه محوري آب در توسعه كشور، منابع آب كشور را با نگرش مديريت جامع و تواما عرضه و تقاضا در كل چرخه آب با رويكرد توسعه پايدار در واحدهاي طبيعي حوزه‌هاي آبريز با لحاظ كردن ارزش اقتصادي آب، آگاه سازي عمومي و مشاركت مردم به گونه‌اي برنامه‌ريزي و مديريت نمايد كه هدف‌هاي زير تحقق يابد»... از جمله «توسعه و اصلاح ساختار مصرف آب و استقرار نظام بهره‌برداري مناسب و با استفاده از روش‌هاي نوين آبياري و كم آبياري، راندمان آبياري و به تبع آن كارايي آب به ازاي يك متر معكب در طي برنامه 25 درصد افزايش يافته و با اختصاص به محصولات با ارزش اقتصادي بالا و استفاده بهينه از آن موجبات افزايش بهره‌وري آب را فراهم سازد.

در بند ب- به منظور ايجاد تعادل بين تغذيه و برداشت سفره‌هاي آب زيرزميني در دشت‌هاي با تراز منفي، دولت مكلف است با تجهيز منابع مالي مورد نياز و تمهيدات سازه‌اي و مديريتي مجوزهاي بهره‌برداري در اين دشت‌ها را براساس مصرف معقول (موضوع ماده 19 قانون توزيع عادلانه آب) كه به روش‌هاي نوين آبياري قابل دسترس است، اصلاح نمايد به طوري كه تا پايان برنامه چهارم تراز منفي سفره‌هاي آب زيرزميني 25 درصد بهبود يابد.

الگوي مصرف

از سوي ديگر بايد دقت داشت يكي ديگر از ضرورت‌هاي مهمي كه بايد در كشور به اجرا درآيد الگوي مصرف آب است. براساس آن هر فرد در شبانه روز اگر بين 140 تا 180 ليتر يا 160 ليتر آب مصرف كند در محدوده الگوي مصرف صحيح قرار دارد. بايد دقت داشت متاسفانه در كشور ما بيش از 8 ميليون مشترك شركت آب و فاضلاب با مصرف بي‌رويه حتي معادل 40 درصد جمعيت كشور مصرف آب دارند.

در ماده 17 قانون برنامه چهارم توسعه بر فرهنگ صحيح و منطقي مصرف آب، از طريق تدوين الگوي مصرف بهينه آب، اصلاح تعرفه‌هاي براي مشتركين پرمصرف، تاكيد شده و مقرر شده تا به تدريج با نصب كنتورهاي جداگانه براي كليه واحدهاي مسكوني و اجراي طرح‌هاي مديريت مصرف آب در شهرها و روستاهاي كشور گسترش يابد.

به هرحال اميدواريم دولت و مجلس محترم در فصل بررسي بودجه سالانه 1386 كل كشور، موضوع تغيير آبياري سنتي به مدرن، اجراي الگوي مصرف و ديگر دغدغه‌ها را در اين خصوص مدنظر قرار دهند.

منبع: خانه ملت

این مقالات مربوط به سایت ایران سازه می باشد که زیر قرار گرفته شده است.امیدوارم استفاده لازم را ببرید

· لینک 20 مقاله در زمینه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی برای دانلود (لینکهای زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· لینک مقاله مهندسی آب از سایت ایران هیدرولوژی (1) (لینک مقالات زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· لینک مقالات مهندسی آب از سایت ایران هیدرولوژی (2) (لینک مقالات زیر از سایت ایران هیدرولوژی به آدرس www.iranhydrology.com انتخاب شده اند:)
· حوزه های آبریز (به نقل از سایت تخصصی مهندسی آب و خاک www.soil-water)
· روشهای کهن آبیاری بدعتی تحسین برانگیز (متع: www.soil-water.com)
· تاریخچه هیدرولوژی به اختصار.... (به نقل از وبلاگ مهندسی ساختمان)
· طرح ساماندهی تالاب حورالعظیم (به نقل از وبلاگ مهندسی عمران)
· بررسی هيدروليک جريانهای روی زمين (فایل PDF)
· Water Allocation For Wetland Environmental Water Requirements: The Case of Shadegan Wetland (فایل PDF)
· تعيين دماي سطح با استفاده از فنآوري سنجش از دور :مطالعه موردی در سيستان (فایل PDF)
· مدلهاي استوكستيك منطقه اي جريان سالانه حوزه هاي آبريز غرب ايران (فایل PDF)
· مقايسه فني و اقتصادي روش هاي متداول تصفيه فاضلاب صنايع قند در ایران (فایل PDF)
· تحليل عدم قطعيت تراز سطح آب رودخانه سيستان و بررسي قابليت سيستم كنترل سيل (فایل PDF)

برای دیدن ادامه مطلب اینجا رو کلیک کن

فناوری در بخش كشاورزی متناسب با توسعه خواسته های بشر ، در حال پیشرفت است. احیا اراضی نامناسب، افزایش بهره وری از اراضی موجود و توسعه كشت مكانیزه به همراه شبكه های آبیاری از جمله دست آوردهای سال های اخیر به شمار  می رود. در مجموعه شبكه های آبیاری ، شبكه های تحت فشار از پیچیدگی بیشتری برخوردار هستند و هنگامی كه چنین شبكه ای در اراضی وسیعی اجرا شود با افزایش تعداد قطعات زمین ، تعداد شیرها و دیگر عوامل موثر ، مدیریت و نیز تصمیم گیری دشوارتر خواهد شد. در چنین شرایطی برای مدیریت بهینه منابع و تخصیص بجای آنها، راه حل اساسی در بكارگیری GIS بعنوان ابزار مدیریت، بهره برداری و تعمیر و نگهداری شبكه آبیاری تحت فشار، منتهی خواهد شد.

برای دیدن ادامه مطلب اینجا رو کلیک کن

كتابخانه

كتابخانه الكترونيكي

اخبار كنفرانس‌هاي علمي

نشريات خارجي

ژورنالها و کنفرانسها و ... علوم آب

ژورنال هيدرولوژی

نشريه فرايندهای هيدرولوژيک

نشريه توسعه منابع آب

نشريه هيدرولوژی و علوم زمين

نشريه منابع آب : دانش و تکنولوژی

نشريه هيدرواينفورماتيک

نشريه مديريت و بررسی رودهای تنظيمی

نشريه آبياری و زهکشی

نشريه مديريت آب کشاورزی

نشريه هيدرولوژی محيط زيست

نشريه توسعه و تخريب اراضی

نشريه توسعه پايدار

نشريه هواشناسی اراضی جنگلی و کشاورزی

نشريه اقليم شناسی

نشريه روشهای رياضی در علوم کاربردی

نشريه روشهای عددی در سيالات

آشنایی با مهندسی آب

 

هدف 

 

 زمين و کشاورزي از ديرباز همواره مورد توجه انسان بوده است چرا که اصلي ترين منبع تأمين نيازهاي غذايي براي انسان

 

بوده است. با توجه به اينکه امروزه تمام صنايع از علم و دانش خاص خود برخوردار مي باشند صنعت کشاورزي نيز به

 

متخصصاني ويژه کشاورزي و در رابطه با آن نيازمند است که بتواند با استفاده از علم و دانش خود قابليت ها و توانايي هاي

 

کمي و کيفي اين صنعت را افزايش دهند.همچنين با توجه به اهميت و گستره اين صنعت، امروزه نمي توان تمام موارد و

 

مطالب پيرامون صنعت کشاورزي را در يک رشته يا گرايش خلاصه کرد لذا با ايجاد گرايش هاي مختلف، هر قيمت از اين

 

صنعت بطور خاص مورد توجه قرار مي گيرد.توانايي هاي مورد نياز و قابل توصيه 

 

<>آبياري

 

مهندسي كشاورزي داراي 10 رشته است كه در اين ميان سه رشته مهندسي آبياري، مهندسي اقتصاد كشاورزي و

 

مهندسي ماشينهاي كشاورزي از بين داوطلبان گروه آزمايشي علوم رياضي و فني دانشجو مي‌پذيرند به عبارت ديگر در اين

 

سه رشته دانشجويان بايد بر دروس رياضي و فيزيك مسلط بوده و بتوانند بخوبي تجزيه و تحليل كرده و محاسبه كنند و از

 

عهده دروس مهم اين رشته از قبيل نقشه‌برداري يا

 

<>آبياري

 

آيا مي‌دانيد كه در كشور ما هر ساله بيش از 75 درصد از آب استحصالي به هدر مي‌رود؟ و در حالي كه ميزان كشت آبي

 

كشور و همچنين نياز واقعي آبي زمينهاي زراعي و باغات، نبايد از 20 ميليارد متر مكعب آب افزونتر باشد، هرساله 82

 

 

ميليارد متر مكعب آب در بخش كشاورزي مصرف مي‌شود؟ تصور مي‌كنيد كه به چه دليل هر ساله بخش اعظم اين منبع

 

 

بزرگ حياتي در كشور ما تلف مي‌شود؟

 

كارشناسان و متخصصان آبياري معتقدند كه مشكل اصلي، آبياري سنتي است . زيرا در آبياري سنتي به علت روان بودن آب

 

و قرار گرفتن در معرض خورشيد و مجاورت با بادهاي موسمي و غيرموسمي ، تبخير آب بسيار زياد است. از سوي ديگر در  

 

آبياري سنتي با استفاده از رودخانه‌ها و ريزش‌هاي جوي ، صرف نظر از فرو رفتن آب در زير زمين كه منجر به اتلاف بخش

 

بزرگي از آب مي‌شود، موجبات رويش علف هرز و پراكندگي بذر در باغ يا مزرعه را فراهم مي‌سازد و بالاخره در اين روش

 

بسياري از كشاورزان بيش از حد نياز، گياهان را آبياري مي‌كنند و حتي به ميزان 3 برابر نياز واقعي گياه به مزرعه آب هدايت

 

مي‌شود و چون آب يكي از عمده اقلام هزينه مي‌باشد، قيمت تمام شده توليدات كشاورزي نيز با مصرف آب اضافي، به

 

ميزان چشمگيري افزايش مي‌يابد.

 

از همين‌جا مي‌توان به نقش مهم فارغ‌التحصيلان مهندسي آبياري و نياز جامعه ما به اين دسته از متخصصان پي‌برد با

 

افرادي كه باطراحي روشهاي آبياري نوين نه تنها از تلفات آب جلوگيري مي‌كنند بلكه با به حداقل رساندن تنش گياهي در

 

جذب آب و كمك به گسترش ريشه‌هاي مرئي در اعماق پايين‌تر خاك، ميزان محصول در واحد سطح را در مواردي به ميزان

 

2 تا 3 برابر افزايش مي‌دهند و باعث بالا بردن كيفيت توليد نيز مي‌شوند. براي مثال امروزه مهندسين آبياري ايراني با ابداع

 

شيوه آبياري قطره‌ثقلي توانسته‌اند به اهداف باارزشي از جمله صرفه‌جويي 70 درصدي ، ازدياد محصول در واحد سطح ،

 

عدم نياز به پمپ و نيروي الكتريسيته ، عدم نياز به مديريت متبحر و گران قيمت‌، عدم گرفتگي قطره‌چكان‌ها ، لازم نبودن

 

سرمايه اوليه زياد ،‌آموزش سريع و چند روزه به زارعان و در نهايت افزايش درآمد كشاورزان و سرمايه‌گذران در اين بخش

 

اشاره كرد كه همه اين موارد ، در دراز مدت در صورت عموميت يافتن آن در سطح مزارع كشور، سبب خواهد شد تا بتدريج

 

از واردات مواد غذايي بي‌نياز شده و از مهاجرت روستائيان به شهرها به طرز مطلوبي جلوگيري شود.

 

ما در منطقه‌اي زندگي مي‌كنيم كه آب معدود و زمين محدود داريم. پس لازم است در كشاورزي بهترين روش را بكار ببريم تا

 

بالاترين راندمان را داشته باشيم اما متاسفانه در ايران راندمان آبياري 30 يا 25 درصد است يعني از هر 100 ليتر آب ، 70 تا

 

75 ليتر آن از بين مي‌رود و ما فقط 30 ليتر آن را مصرف مي‌كنيم در حالي كه در دنيا اين راندمان 70 درصد است و حتي در

 

تعدادي از كشورهاي پيشرفته دنيا اين راندمان به 90 درصد هم رسيده است. حال اگر ما راندمان آبياري‌مان را دو برابر كنيم

 

بدون شك توليدات كشاورزي ما رشد بسياري خواهد داشت.

 

در حال حاضر فارغ‌التحصيلان اين رشته در بخش خصوصي، وزارت نيرو ، وزارت جهاد كشاورزي ، مهندسين مشاور آب و

 

خاك ، پيمانكاري‌هاي مختلف و شيلات زمينه كاري دارند. براي مثال در بخش شيلات، طراحي استخر براي پرورش ماهي در

 

حيطه كار مهندسين آبياري حضوري فعال دارند.

 

در يك كلام بايد گفت كه فرصت‌هاي شغلي اين رشته بسيار زياد و حتي بيشتر از مهندسي عمران است چون از يك سو

 

تعداد فارغ‌التحصيلان اين رشته كمتر از مهندسين عمران است و از سوي ديگر بازار كار بسيار متنوع و در عين حال تخصصي

 

براي اين دسته از فارغ‌التحصيلان وجود دارد. 

 

يك مهندس آبياري علاوه بر كار در زمينه‌ تخصصي خود مي‌تواند در زمينه‌هاي ديگر مثل نقشه‌برداري، محاسبه آبهاي روان

 

وسايل ناشي از بارندگي ، طراحي و احداث سيل‌بندها ، حفاظت آب و خاك در مقابل فرسايش ، طراحي سيستم فاضلاب

 

شهري و استفاده از زمينه‌هاي شور و قليايي و آبهاي شور در كشاورزي فعاليت كند.

 

<>آبياري

 

علم آبياري ، علم آب و خاك است و دانشجويان اين رشته درباره نحوه رساندن آب تا مزرعه توسط كانالها يا لوله‌هاي انتقال آ

 

آب و شبكه‌هاي توزيع آب در زمين زراعي ، تامين نياز محصولات زراعتي و باغي با روشهاي مختلف آبياري ، خارج ساختن

 

آبهاي اضافي از پيرامون ريشه به منظور تنفس ريشه گياه توسط شبكه‌هاي زهكشي و احداث سدهاي انحرافي و خاكي

 

براي آبياري كشاورزي آموزش مي‌بينند.

 

دانشجويان رشته آبياري بخشي از دروس رشته مهندسي عمران آب و بخشي از دروس رشته كشاورزي را مطالعه

 

مي‌كنند. چرا كه هدف اين رشته استفاده از آب در كشاورزي است. بنابراين يك مهندس آبياري بايد با آب و ويژگي‌هاي آن ،

 

طريقه استحصال آب، طريقه انتقال آب به محل مصرف و طريقه مصرف آب آشنا باشد و براي تسلط به موارد فوق لازم است

 

كه از دانشهاي ديگري از قبيل زمين‌شناسي ، هواشناسي ،‌ خاك‌شناسي، گياه‌شناسي، طراحي و ساخت تاسيسات آبي

 

و مكانيزم مصرف آب توسط خاك و گياه اطلاع داشته باشد.

 

براي مثال بايد بداند كه يك باغ به چقدر آب نياز دارد و گياه باغي چه فرقي با گياه علوفه‌اي دارد؟ يا اين كه بداند در كشت

 

سنتي، كشت مكانيزه و كشت آبياري تحت فشار چقدر آب مصرف مي‌شود و همچنين بايد بداند كه يك سد چه ارتفاع،

 

عرض ، حجم و بيرون‌ريزي آب بايد داشته باشد.

 

مهندس عمران آب‌سازه‌هاي آبي را طراحي مي‌كند اما مهندس آبياري طراحي‌هاي هيدروليكي تاسيسات آبي را انجام

 

مي‌دهد. براي مثال مهندس آبياري حجم،‌ارتفاع و عرض سد را تعيين مي‌كند و مهندس عمران مشخص مي‌كند كه سد

 

مورد نظر بايد با چه آماتور و سيماني ساخته شود و مقاومت آن چقدر بايد باشد.

 

هدف دوره تربيت كارشناسان كارآموزي است كه بتوانند علاوه بر عهده‌دار شدن مسووليت در رشته‌هاي آبياري و امور آب

 

كشور در برنامه‌ريزي و آموزش علوم آبياري و زهكشي منشاء خدمات شايسته باشند.

 

طول اين دوره 4 سال است كه طي آن دانشجويان با فراگرفتن 20 واحد دروس عمومي، 31 واحد دروس علوم پايه ، 30

 

واحد دروس اصلي كشاورزي و 54 واحد دروس تخصصي نظري، عملي و كارهاي صحرايي مهارتهاي لازم براي انجام دادن

 

امور فوق را كسب مي‌كنند.

 

داوطلبان بايد در علوم پايه رياضي و تجربي قوي، در رابطه با آب، خاك و مصرف بهينه آب علاقه‌مند و براي اشتغال در

 

كارهاي صحرايي داراي توان جسمي كافي و روحيه لازم باشند. فارغ‌التحصيلان مي‌توانند تا سطح كارشناسي ارشد و

 

بالاتر ادامه تحصيل دهند و يا در وزارت كشاورزي و امور آب سازمانهاي آب منطقه‌اي وزارت نيرو ، واحد آب وزارت جهاد

 

کشاورزي و مهندسان مشاور رشته آب كشور به كار اشتغال ورزند.

 

رشته مهندسی کشاورزی آب

 

 

	دروس اصلی
آبیاری عمومی – هوا و اقلیم شناسی – خاکشناسی عمومی – باغبانی عمومی – زراعت عمومی – مساحی و نقشه برداری- طرح وآزمایشهای کشاورزی (1) – آشنایی با نرم افزارهای تخصصی – عملیات کشاورزی

	دروس اختصاصی
طراحی سیستم های آبیاری سطحی – طراحی سیستم های آبیاری تحت فشار – اصول زهکشی – طراحی سیستم های زهکشی – هیدرولوژی آبهای سطحی – آبهای زیرزمینی – نقشه برداری تکمیلی – طراحی سازه های آبی (1) – اقتصاد مهندسی – حفاظت آب و خاک – مکانیک سیالات – هیدرولیک – هیدرولیک انهار – مکانیک خاک – پروژه

	دروس عمومی
معارف اسلامی (1) - معارف اسلامی (2) - اخلاق و تربیت اسلامی - انقلاب اسلامی و ریشه های آن -تاریخ اسلام - متون اسلامی وآموزش زبان عربی - فارسی - زبان خارجی- تربیت بدنی (1) – تربیت بدنی (2)

	دروس اختیاری
زبان تخصصی – کیفیت آب – طراحی شبکه های آبرسانی – سنجش از راه دور و GIS – فیزیک خاک – بتن و بتن مسلح – طراحی سازه های آبی (2) – هیدرولوژی مهندسی – رابطه آب ، خاک و گیاه – خاکهای شور و سدیمی – پمپ ها و ایستگاههای پمپاژ – مهندسی رودخانه – مهندسی آب و فاضلاب – مدیریت منابع آب – ارزیابی سیستمهای آبیاری و زهکشی – متره و برآورد پروژه های آبی – مصالح و روشهای ساختمانی – تحلیل سازه

مقالات آبیاری

- كم آبياري و تعيين سطح بهينه آبياري

۲ - معرفي سيستم آبياري كابلي

۳ - برنامه ريزي آبياري

۴ - فهرست بهای واحد رشته آبياري تحت فشار

۵ - فهرست بهای واحد رشته آبياري و زهكشي

۶ - خرد آبياري راهكاري در بهبود كارآيي آب آبياري

۷ - تاثير اعمال كم آبياري بر طراحي شبكه هاي آبياري سطحي

۸ - مسائل كانالهاي آبياري در ايران

۹ - تاريخ آب و آبياري درايران

۱۰ - آبياري با فاضلاب تصفيه شده

۱۱ - مديريت شبكه هاي آبياري و زهكشي

۱۲ - چگونگي مشاركت زارعين در مديريت آبياري

qazwaterengineer.blogfa.com

سازه های آبی

مقدمه :
پس از انتخاب پیمانکار و دریافت اطلاعات کاملی از پروژه اولین گام، تحویل زمین با حضور نمایندگان کارفرما ، نظارت مقیم و پیمانکار می باشد که بین آنها صورتجلسه می‌شود . پس از آن پیمانکار برنامه زمانبندی خود را با توجه به شرایط پروژه وامکانات خود به دستگاه نظارت ارائه می دهد .

در قدم اول پیمانکار باید به بررسی وشروع عملیات اجرایی راههای دسترسی اقدام نماید. روش کار به این طریق است که نقشه‌های جزئیات را پیمانکار براساس نقشه‌های اصلی مشاور و برداشتهای نقشه‌برداری تهیه و به دستگاه نظارت جهت تایید ارسال می شود. احداث راههای دسترسی باید به نحوی باشد که محل جاده‌ها در طول اجرای کل پروژه تغییر نکند چون دوباره کاری است و هزینه اضافی را موجب می شود حتی الامکان بهتر است جاده‌ها یکطرفه باشند تا به این وسیله تصادفات کمتر شود.

ادامه مطلب ...

سد های لاستیکی به شکل تیوبهای درازی هستند که در کانالها ، رودخانه ها و در تاج بندها قرار می گیرند تا هنگامی که باد می شوند ارتفاع آب را افزایش دهند. بخش اصلی یک سد لاستیکی از یک ساختمان چند لایه تشکیل یافته است که در ایجاد این ساختمان از فیبر مصنوعی که در یک سمت یا هر دو سمت به صورت الاستیک می باشد استفاده می شود و یا ممکن است بوسیله پوسته نازکی از پلاستیک روکش شده باشد. پیکره این سد کاملاً الاستیک است و مقدار زیادی انعطاف پذیری از خود نشان می دهد. سدهای بادی یا لاستیکی در حدود سال 1950 ابداع شدند. در کانالهای باز آنها برای منحرف کردن آب به منظور آبیاری و یا برای افزایش سطح آب در سدهای فعلی و برای کنترل سیلاب استفاده می شوند. سدهای بادشونده می توانند به وسیله آب یا هوا یا هر دو پر شوند. ابعاد این سدها شامل طولهایی در حدود 100 متر و یا در شرایط پیکره ای خاص تا 200 متر و ارتفاع آنها معمولاً کمتر از 5 متر می باشد ولی در بعضی طرحهای خاص ارتفاع ممکن است تا 10 متر برسد. در یک سد لاستیکی سه گزاره اصلی وجود دارد: یک غشای لاستیکی انعطاف پذیر محکم تیوب شکل که با قید و پیچ به کف زمین متصل شده است، یک سیستم هوشمند که مقدار باد داخل تیوب را کنترل میکند،‌ یک سیستم امنیتی اتوماتیک که عکس العمل تیوب را در شرایط سیلاب کنترل میکند. پیکره سد به صورت بخشهای جداگانه ای می باشد که هر بخش حدوداً به طول 80 متر و وزن 40 تن می باشد که بیش از یک اینچ ضخامت دارد. در این مقاله تحلیل مزیتها و معایب سدهای لاستیکی  همچنین بررسی امکان استفاده از این سدها در ایران مورد بررسی واقع شده است.  

 

دریافت متن کامل مقاله 

چکیده

کانال‌های آبیاری براساس حداکثر آب موردنیاز آبیاری طراحی می‌شوند ولی در بیشتر مواقع دبی جاری کمتر از آن می‌باشد. لذا لازم است که سطح آب به‌وسیله سازه‌های آب بند و یا تنظیم‌کننده‌های عرضی کنترل گردد به‌طوری که عمق آب در محل آبگیرها تأمین شده و امکان آبگیری در حد ظرفیت طراحی همواره وجود داشته باشد. با توجه به گسترش روش‌ها و سیستم‌های کنترل و تأثیر متقابلی که بر نوع سازه‌های کنترل دارند لازم است مباحث طبقه‌بندی سیستم‌های کنترل مبتنی بر مفاهیم اساسی سیستم‌های کنترل و عوامل کنترل ارائه گردد. لذا در این مبحث به تشریح مبانی مختلف سیستم‌های کنترل پرداخته شده است.

کل مقاله را از اینجا دانلود کنید.

مستند تصویری – تشریحی از اوضاع نابسامان سازه های آبی شوشتر

در حالی که تنها چهارماه به زمان ثبت جهانی سازه های آبی- تاریخی شوشتر باقی است عکسهای گرفته شده از این مجموعه بیانگر وضع وخیم آنهاست. "خدمت" به نقل از مهر، سازه های آبی تاریخی شوشتر که از هزاره اول پیش از میلاد تا دوره معاصر مورد بهره برداری بوده اند، دانش و تجربه ایرانیان در مهندسی آب را به نمایش می گذارند و نماینده نبوغ و بلوغ علم بشری هستند. سازمان میراث فرهنگی کشور در سال 1381 با تشکیل  پایگاه میراث فرهنگی سازه های آبی تاریخی شوشتر تکمیل پرونده سازه های آبی را به منظور ثبت جهانی در دستور کار قرار داد و سپس پیشنهاد خود در این باره را تقدیم کمیته بین الدول میراث جهانی کرد. این کمیته که از سال 1357 تا کنون 9 اثر ایران را در فهرست میراث فرهنگی جهانی ثبت کرده قرار است در تیرماه سال 1388 ثبت جهانی سازه های آبی شوشتر را میان اعضای خود به رأی گذارد. اما در وضعیت موجود بیم آن می رود که از ثبت جهانی این سازه ها خودداری کند. در این صورت یک فرصت تکرار ناپذیر فرهنگی برای جمهوری اسلامی ایران از دست می رود و ناکامی بی سابقه ای در این زمینه رقم خواهد خورد. خبرگزاری مهر در راستای رسالت فرهنگی خود بر آن است تا با انتشار تصاویری مستند از سازه های آبی شوشتر، افکار عمومی را به خطراتی که متوجه این آثار و ثبت جهانی آنهاست معطوف سازد. به این امید که موجبات توجه و تحرک بیشتر متولیان امر فراهم شود. "بند میزان" از مهمترین سازه های آبی شوشتر است که کارون را به دو شاخه "گرگر" و "شطیط" تقسیم می کند. سایر سازه های آبی شوشتر شامل پل ها، بندها، نهرها و آسیابها در مسیر این دو شاخه ساخته شده اند. بند میزان که متعلق به دوره ساسانی ( هزاره سوم تا هفتم میلادی ) است، اکنون در محاصره انبوهی از زباله های شهری قرار دارد. پایگاه سازه های آبی شوشتر با نصب تابلوهای راهنما در اطراف بند میزان کوشیده است تا از زباله پراکنی در این محوطه جلوگیری کند، اما در نبود نظارت و ضمانت اجرایی، چنین هشدارهایی بی اثر مانده و همچنان که در عکس مشخص است نخاله های ساختمانی کنار بند میزان تخلیه می شوند. روی بند میزان چند لایه از سیمان و آسفالت متعلق به سالهای دور و نزدیک دیده می شود. در آستانه ثبت جهانی این اثر، هنوز اقدامی برای بازپیرایی و لایه برداری این بند به انجام نرسیده است. فاضلاب شهری در تمام مسیر میان بند میزان و محوطه آبشارها وارد رودخانه  می شود و بوی تعفن در فضا پراکنده است. مردادماه 86 در اولین جلسه ستاد ویژه رفع موانع ثبت جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر مقرر شد از ورود فاضلاب به محدوده سازه های آبی جلوگیری شود، اما با گذشت 19 ماه از این تصمیم، اقدام مؤثری در این باره صورت نپذیرفته است. در نزدیکی محدوده حفاظت شده آسیابها و آبشارهای شوشتر، از جمع شدن فاضلاب شهری باتلاق بزرگی پدید آمده که نه تنها منظره ناخوشایندی را بوجود آورده است، بلکه سلامتی شهروندان شوشتر را تهدید می کند. در حالی که می توان با قرار دادن موانع توری، از پراکنده شدن  زباله ها در دوردست جلوگیری کرد چنین کاری حتی در محدوده آبشارها و آسیابها به انجام نرسیده است. از این رو زباله های بالادست به سمت آبشارها حرکت کرده و در آن جا جمع می شوند. نمای نزدیکی از گردآمدن زباله در محدوده آبشارها و آسیابها در شهریورماه 86  و در دومین جلسه ستاد ویژه رفع موانع ثبت جهانی سازه های آبی تاریخی شوشتر توافق شد که شرکت توزیع برق این شهر پایه های انتقال برق را از  کنار سازه های آبی برچیند، اما چنین کاری حتی در ورودی اصلی سازه ها نیز به انجام نرسیده است. در ثبت جهانی آثار تاریخی، حفظ حریم منظرین آنها مورد تأکید یونسکوست، با این وجود، سازمان میراث فرهنگی به جای طراحی حفاظ ها و نرده های متناسب و همگون در محدوده آثار تاریخی از داربستهای ساختمانی بهره می جوید. از آن جا که چند سال است این داربستها نصب شده و زمان زیادی برای تعویض آنها وجود ندارد گمان نمی رود که جنبه موقتی داشته باشند. نهر داریون را قدیمی ترین سازه آبی شوشتر و متعلق به دوره داریوش اول هخامنشی (هزاره اول پیش از میلاد ) می دانند. نگاه به پیرامون این اثر 2500 ساله خود گویای نحوه حفاظت از آن است. پل- بند شادروان (بر وزن جامه دان) از آثار دوره ساسانی است که بنا بر پاره ای روایات توسط اسیران رومی ساخته شده است. در حال حاضر بخشهای بزرگی از این پل خراب شده و جایی است برای تخلیه زباله یا نخاله های ساختمانی. با وجود نیاز این سازه به مرمت، هیچ کارگاهی برای مرمتش دایر نیست. در محدوده پل شادروان نیز فاضلاب شهری به رودخانه می ریزد و باز تیرگی آب، بوی تعفن، منظره ناخوشایند و... به گزارش مهر ، در میان سازه های آبی شوشتر تأسیساتی دیده می شوند که اگرچه قدمت زیادی ندارند اما از نظر تاریخ صنعت در ایران حایز اهمیت هستند. نمونه آن نیروگاه «مؤسسه برق نمکی» است که در سال 1312 شمسی در ضلع غربی «مجموعه آسیابها و آبشارها» ساخته شد. این نیروگاه با قدرت 1000 کیلووات دومین نیروگاه برق-آبی ایران و اولین نیروگاه برق-آبی خوزستان بود. اما اکنون در این وضعیت به حال خود رها شده است.

شناسايي 12 سازه آبي – تاريخي در خوزستان

در پژوهشي مشترك بين سازمان هاي آب و برق خوزستان و ميراث فرهنگي استان از اواخر سال 83 تا ۸۴در بخشي از استان خوزستان 12 مورد سازه آبي- تاريخي شناسايي شده است.

به گزارش روابط عمومي سازمان آب و برق خوزستان ، مدير دفتر گنجينه آب اين سازمان در جمع خبرنگاران رسانه هاي گروهي با بيان اين مطلب گفت : سازمانهاي آب و برق و ميراث فرهنگي خوزستان در پروژه اي مشترك اقدام به شناسايي سازه هاي آبي – تاريخي استان نموده اند كه طي پنج ماه اخير در شهرستان هاي بهبهان ، رامهرمز ومسجد سليمان 12 مورد شناسايي شده است .
حميد رضا فرخ احمدي تصريح كرد : اين سازه ها شامل بركه هاي دست ساز تقسيم آب ، كانالهاي پخشاب ، آسياب آبي ، چشمه آب گرم و چشمه قير مي باشد.
وي با اشاره به بررسي كل جاذبه هاي توريستي استان در اين پژوهش ميداني و با بيان اينكه سازمان آب و برق خوزستان متولي منابع آبي است ،شناخت بيشتر اين آثار ، اهميت آنها در شكل گيري تمدنها ي حاشيه آبهاي روان و تلاش انسانها براي مهار و استفاده بهينه از آب را هدف اصلي اين تحقيق مشترك عنوان كرد .
مدير دفتر گنجينه آب سازمان آب و برق خوزستان از ادامه اين پژوهش ميداني در نيمه دوم سال جاري ، همزمان با كاهش دما در استان خبر داد.
بر اساس اين گزارش ، تاكنون مجموع سازه هاي آبي – تاريخي شناسايي شده در استان خوزستان 323 مورد گزارش شده كه برخي از آنها در قالب يك مجموعه مي باشد.